Lời tòa soạn: Khác với nhiều nghề, đặc thù của ngành kiến trúc xây dựng là tác phẩm kiến trúc tuy mang dấu ấn sáng tạo của cá nhân kiến trúc sư nhưng thường lại là tài sản của chủ đầu tư và là kết tinh lao động của nhiều người qua nhiều khâu, được thực hiện tại công trường. Mục “câu chuyện kiến trúc” kỳ này ghi lại những câu chuyện ở công trường đóng góp vào thành công của tác phẩm kiến trúc qua lời kể của bà Trần Hoàng Vân, PTGĐ công ty Paint & More và bà Phạm Thị Cẩm Vân, Trưởng phòng kinh doanh Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Chân Tín (gọi tắt là Công ty Chân Tín).
Bà Trần Hoàng Vân, “hướng tới xây dựng đội ngũ thợ sơn chuyên nghiệp”
Theo bà Trần Hoàng Vân, trong ngành kiến trúc- xây dựng, đặc biệt là trong phần hoàn thiện thì vẻ đẹp thẩm mỹ và độ bền của công trình được khẳng định bởi hai công năng chính của sơn là bảo vệ và thẩm mỹ. Sơn là sản phẩm đặc biệt, nó không như hàng tiêu dùng, đồ gia dụng. Ngay trong các vật liệu xây dựng, sơn cũng khác giấy dán tường, thiết bị vệ sinh hay đá hoa cương. Bởi sơn là vật liệu bán thành phẩm, và dung dịch sơn trong thùng mới chỉ chiếm 50% kết quả còn lại 50% kia là do người thợ thi công quyết định. Do đó, công nhân không chỉ cần tay nghề giỏi mà còn cần có tính kỷ luật, có ý thức về nghề nghiệp.
Nếu có dịp đến Hoa Kỳ và ghé thăm Home Depot hay Lowe’s, du khách có thể thấy một rừng dụng cụ và thiết bị thi công sơn. Họ có cả 100 loại cọ và con lăn khác nhau. Nếu dùng đúng loại dụng cụ cho đúng vị trí và phù hợp với dòng sơn thì sẽ tăng năng suất, hiệu quả lên rõ ràng. Với ngành sơn, có thể nói, dùng đúng dòng sơn, có đúng dụng cụ, áp dụng đúng vị trí thì mới đạt hiệu quả, thẩm mỹ cao nhất. Đặc biệt, sự am hiểu sản phẩm, cách pha trộn đúng chuẩn hay chọn dung môi vệ sinh phù hợp cũng góp phần lớn vào chất lượng thi công.
Tại công trình xây dựng ở các nước tiên tiến, kỹ sư xây dựng có lương đôi khi lại thua người thợ sơn chuyên nghiệp (painter – rất rành về sơn) và lại càng khó qua mặt chuyên viên thi công sơn (applicator: có sự am hiểu sâu về các dụng cụ và thiết bị thi công sơn). Tại Việt Nam, hiện chưa có bất cứ một trường lớp nào đào tạo thi công sơn.
Qua thực tế từ gần 18 năm qua, kể từ khi quay về Việt Nam, chúng tôi đã xây dựng và quản lý các đội thi công sơn, nên gần đây chúng tôi luôn tổ chức các lớp tập huấn hướng dẫn cho người thợ thi công sơn những chuẩn mực từ việc sử dụng con lăn, chiếc cọ, bàn chải, máng sơn, băng keo che chắn, đến việc lựa chọn dụng cụ rửa vệ sinh và cây quậy sơn đúng kích cỡ.
Gần 2 năm trước, Paint & More được chọn cung cấp và thi công cho các hạng mục tại Khu du lịch Đầm Sen, đặc biệt là tại khu Đu Quay. Dịp đó, chúng tôi đã có nhiều buổi nói chuyện với công nhân tại Đầm Sen nhằm chia sẻ về kỹ thuật sơn, kỷ luật làm việc nhằm hướng thợ sơn trở thành “Người cầm cọ xuất sắc”. Điều đáng mừng là sau đó, tác phong làm việc của nhiều thợ sơn đã thay đổi hoàn toàn. Chúng tôi mong ước sẽ gây dựng chương trình “Người Cầm Cọ Xuất Sắc” bằng việc áp dụng thi công cho Sơn OneCoat trong nay mai. Xa hơn nữa, chúng tôi mong muốn sẽ tổ chức được ngày Painter Day (NGÀY THỢ SƠN) cho toàn ngành THI CÔNG SƠN trong thời gian phù hợp nhất.
Cuối tháng chạp 2024, khi Sở Văn Hóa – Thể thao TP.HCM và UBND Quận 8 giao cho Paint & More sơn lại dãy nhà cổ Bến Bình Đông làm chợ hoa xuân dịp Tết Nguyên Đán, chúng tôi đã chọn những người lao động tại Quận 8 làm các khâu dọn cây leo trên tường, tu chỉnh hoa văn họa tiết, chống rêu mốc. Còn thợ sơn thì đã có nhân viên Paint & More đảm trách. Dự án Bến Bình Đông đã tạo cơ hội cho những người thợ gốc quận 8 được đóng góp trực tiếp cho công trình văn hóa ngay trên quê hương mình. Chính sự gắn kết này giúp họ làm việc bằng niềm cảm hứng từ giá trị di sản và tinh thần phục vụ cộng đồng, công nhân không chỉ thi công nhanh, đúng chuẩn mà còn tự hào, cẩn trọng với từng chi tiết nhỏ.
Ngành sơn thường bị nhìn nhận là sử dụng lao động phổ thông không chuyên nghiệp. Tuy nhiên, chúng tôi mong muốn dấy lên một tiếng chuông gây chú ý, tạo ra một nét văn hóa và quan trọng hơn là tiến hành làm trước, đi tiên phong. Phải tổ chức công việc một cách bài bản, biết giữ gìn môi trường xung quanh, sắp xếp nhân sự hợp lý và xây dựng môi trường làm việc công bằng, nhân văn, nơi người công nhân cảm thấy được bảo vệ, được lắng nghe và tôn trọng. Riêng về an toàn chúng tôi luôn trang bị cho đội thi công đồng phục và thiết bị tốt đạt chất lượng. Đặc biệt là cách ứng xử – cần nhã nhặn và lịch sự với mọi người.
Lao động ngành sơn, nếu được tổ chức và huấn luyện bài bản, có thể trở thành một đội ngũ chuyên nghiệp, tự hào với công việc của mình để cống hiến cho xã hội. Những công trình như Bến Bình Đông không chỉ được làm mới bằng màu sơn, mà còn được thổi hồn bằng sự tử tế và lòng tự trọng của những người thợ – những nghệ nhân thầm lặng giữa công trường.
